Najnowsze miejsca w Polska Niezwykła

Stadion KGHM Zagłębie Arena

2026-04-29 10:06:44

Stadion KGHM Zagłębie Arena wybudowany został w latach 2007-2010. Pojemność stadionu to 16 086. Wymiary murawy boiska -105 x 68 m. Na stadionie mecze rozgrywa miejscowa drużyna Zagłębia Lubin. Pierwszy mecz rozegrano 14 marca 2009 roku na częściowo otwartym obiekcie.

Krzyż Sybiru

2026-04-19 18:05:56

Krzyż Sybiru znajduje się na cmentarzu komunalnym. Jest miejscem pamięci poświęconym ofiarom sowieckich zsyłek. Przy nim znajduje się pomnik upamiętniający napaść ZSRR na Polskę, która miała miejsce 17 września 1939 roku. Jego autorem jest Jan Wojdyła. Przedstawia dwa ptaki, czerwonego i szarego, które rozszarpują biało-czerwonego orła.

Centrum Nauki w Sianowie

2026-04-17 17:34:10

Od 2010 roku - przez 12 lat - na jednym z placów Sianowa stał Pomnik Dziewczynek z Zapałkami. Może i nie był wybitnie urodziwy, ale dla tradycji miasta ważny, bowiem nawiązywał do historii istniejącej tu do 2007 r. fabryki zapałek oraz do organizowanej od lat akcji charytatywnej „Dziewczynka z zapałkami”. Nie wiadomo, gdzie zniknął… pocieszeniem jest fakt, że dziś na jego miejscu stoi naprawdę wyjątkowa placówka – Centrum Nauki w Sianowie. Zwiedzanie jest bezpłatne, trzeba się tylko wcześniej umówić. Zanotujcie: Centrum Nauki w Sianowie, Plac pod Lipami 4, tel. 512 036 819.

Na pewno nikt nie będzie się nudził, bowiem czas mija tam jak z bicza strzelił, i to nie tylko dzieciom. W trakcie zwiedzania rozwiązuje się dostosowane do wieku zagadki, uczestniczy w wielu eksperymentach (na przykład można zobaczyć z bliska, jak powstaje ogniowe tornado). Świetni przewodnicy-edukatorzy pomagają nieoczywisty sposób spojrzeć na pozornie oczywiste przedmioty i zjawiska.

Warto wiedzieć, że historia produkcji zapałek w Sianowie zaczęła się w 1845 roku. To wtedy August Kolbe założył tu dwuosobową firmę, która z czasem rozrosła się do przedsiębiorstwa zatrudniającego kilkaset osób. Na przełomie XIX i XX wieku w mieście działały nawet trzy takie zakłady. Polski rozdział historii fabryki rozpoczął się dopiero w 1946 roku, gdy odtworzono park maszynowy – wcześniej wszystko wyjechało razem z radzieckimi żołnierzami. W latach największej koniunktury Sianowskie Zakłady Przemysłu Zapałczanego produkowały dwa miliony zapałek dziennie, pokrywając 40% krajowego zapotrzebowania. Potem nadeszła era zapalniczek i w 2007 roku przedsiębiorstwo ostatecznie zlikwidowano.

Pomnik Bolesława Chrobrego

2026-04-17 10:04:36

Pomnik Bolesława Chrobrego znajduje się na Rondzie 1000-lecia Powstania Królestwa Polskiego. Mierzący 8,5 metra monument wykonany jest z miedzi. Jego autorem jest metaloplastyk Piotr Mojka. Oficjalne odsłonięcie miało miejsce 1 kwietnia 2024 roku.

Gdzie nauka spotyka się z frajdą - Małopolskie Centrum Nauki Cogiteon

2026-04-17 10:02:48

Kraków od wieków kojarzony jest z nauką, ale Cogiteon, zlokalizowany w Czyżynach, przenosi to dziedzictwo w zupełnie nowy wymiar. To nie jest typowe muzeum z eksponatami za szybą – to interaktywny „poligon doświadczalny”, w którym każdy, niezależnie od wieku, może poczuć się jak odkrywca.

Sercem centrum jest wystawa stała Człowiek i jego marzenia. Podzielona na pięć sekcji tematycznych, pozwala prześledzić drogę od budowy ludzkiego ciała, przez funkcjonowanie społeczeństw, aż po podbój kosmosu. Ponad 100 zgromadzonych eksponatów zaprojektowano tak, aby można było nimi manipulować, przesuwać i testować. W Cogiteonie znajdują się także świetnie wyposażone laboratoria (chemiczne, fizyczne, biologiczne) oraz pracownie techniczne i piekarnicze, gdzie pod okiem ekspertów odbywają się warsztaty.

Budynek przypomina startujący samolot, co nawiązuje do sąsiedztwa dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny. Na jego dachu znajduje się ogólnodostępny ogród, a wokół rozciąga się park z 296 drzewami. Budynek jest niemal w pełni samowystarczalny energetycznie, dzięki zastosowaniu pomp ciepła i nowoczesnych systemów odzyskiwania energii, co czyni go jednym z najbardziej ekologicznych obiektów użyteczności publicznej w regionie.

Cogiteon to miejsce, które udowadnia, że nauka nie musi być nudna. Zamiast wkuwania regułek, centrum oferuje zrozumienie procesów poprzez doświadczenie. To idealny kierunek na weekendowy wypad rodzinny, wycieczkę szkolną czy po prostu inspirujące popołudnie

Wieża widokowa na Kamionnej

2026-04-16 08:53:33

Jeszcze do niedawna szczyt Kamionnej (801 m n.p.m.) był miejscem odwiedzanym głównie przez koneserów spokoju i leśnych wędrówek. Wszystko zmieniło się wraz z otwarciem nowoczesnej wieży widokowej, która stała się magnesem dla turystów z całego województwa małopolskiego.

Wieża na Kamionnej to imponująca konstrukcja, która wznosi się na wysokość 29 metrów. W przeciwieństwie do wielu starszych, drewnianych obiektów tego typu, ta budowla opiera się na solidnym stalowym szkielecie, wykończonym elementami drewnianymi. Dzięki temu jest trwała i bezpieczna, a jednocześnie estetycznie wpisuje się w górski krajobraz. Przy dobrej pogodzie z wieży można podziwiać Gorce, Tatry, szczyty Beskidu Wyspowego (Mogielicę, Ćwilin i Pasmo Łososińskie), Pogórze Wielickie, a przy doskonałej przejrzystości powietrza widać również zabudowania Krakowa.

Wieża znajduje się na styku trzech miejscowości: Makowicy, Żegociny i Pasierbca. Osobom, które chciałyby dojść do wieży w ramach kilkugodzinnego spaceru, nie idąc dwa razy tą samą trasą, można polecić następującą pętlę zaczynającą i kończącą na parkingu centrum Żegociny:
- Początek zielonym szlakiem obok kościoła parafialnego, mijając stary cmentarz z najstarszym w polsce chłopskim nagrobkiem do połączenia ze szlakiem niebieskim.
- Następnie niebieskim szlakiem na zachód, gdzie po drodze można skorzystać z gościny restauracji Bacówka na Zadzielu.
- Na szczycie Kamionnej można zrobić małą pętlę po granicy Rezerwatu Kamionna.
- Powrót żółtym szlakiem do Żegociny, mijając górną stację wyciągu narciarskiego.

Taką trasę można przejść niespiesznym krokiem w ok. 4 godziny, doliczając do tego przerwy na odpoczynek.

Pod wieżą ustawionych jest kilka wygodnych ławek piknikowych.

Najstarszy chłopski nagrobek

2026-04-14 09:53:50

Stary cmentarz w Żegocinie zaczął funkcjonować na przełomie XVIII i XIX wieku. Znajduje się nieopodal kościola parafialnego na tzw. “Biedroniówce”. Jest to cmentarz wyjątkowy, gdyż znajduje się na nim, uchodzący za najstarszy w Polsce, kamienny nagrobek chłopski z 1833 roku. Należy on do Reginy Kuscyny.

Kamienną płytę zdobi wyryty krzyż, którego górne ramię zastąpioną trupią czaszką. Poniżej wyryte jest imię i nazwisko zmarłej, rok pochówku oraz napis PRO OWE (PROsi O WEstchnienie). Inny, równie stary nagrobek, jest ustawiony na grobie Eleonory Wojciechowskiej, szlachcianki z Kierlikówki. Ostatni pochówek miał miejsce w 1931 roku.

Przez dziesięciolecia cmentarz był zaniedbany. Od 2019 roku miejscowa społeczność zaczęła stopniowo rewitalizować nekropolię.

Jaskinia Komonieckiego

2026-04-12 08:43:36

Grota Komonieckiego jest unikatowym zabytkiem przyrody nieożywionej ukrytym w gęstych lasach Beskidu Małego. Jest to największa w polskich Karpatach jaskinia typu erozyjno-wietrzeniowego, co czyni ją geologicznym fenomenem w tym regionie.

Mierząca ok. 115 m2 powierzchni grota znajduje się we wschodniej części Beskidu Małego, na zachodnim stoku Pośredniego Gronia, na wysokości około 700 m n.p.m.. Swoją nazwę zawdzięcza żywieckiemu wójtowi i kronikarzowi, Andrzejowi Komonieckiemu, który opisał ją w swoim dziele Dziejopis Żywiecki już w 1704 roku. Od 1993 roku obiekt ten posiada status pomnika przyrody.

Nad wejściem do jaskini przepływa niewielki strumień (Potok Dusica), który tworzy malowniczy wodospad. Szczególnie widowiskowo miejsce to wygląda zimą, kiedy woda zamarza, tworząc efektowne lodowe nacieki i nawisy, które potrafią przesłonić niemal całą szerokość wejścia.

W przeszłości jaskinia służyła jako schronienie dla pasterzy i ich stad. Według lokalnych przekazów, podczas II wojny światowej gospodarze z pobliskiej wsi Targoszów ukrywali w niej konie przed Niemcami.

Ok. 50 w w dół potoku znajduje się największy w Beskidzie Małym, pięciometrowy Wodospad Dusica zwany również Dusiołkiem. Grota położóna jest na obszarze miejscowowści Las w powiecie żywieckim, w wojwództwie śląskim.

Kamienica przy ul. Piotra Skargi 2 (1895)

2026-04-12 08:39:47

Kamienica na rogu ulic Piotra Skargi i Wąskiej została wybudowana prawdopodobnie w 1895 roku dla Stanisława Kuczkowskiego, na zgliszczach wcześniejszego budynku z XVII w., strawionego przez pożar w 1894 roku. W latach 1918 - 1933 kamienica należała do Wiktora Sikorskiego i Józefa Trubuły, a następnie do żydowskiej rodziny Sieberów. Po II wojnie światowej kamienica została znacjonalizowana.

Kamienica została wymurowana z cegły. Posiada skromny eklektyczny wygląd. Na parterze znajdują lokale handlowe i usługowe natomiast na piętrze lokale mieszkalne lub biurowe. Na elewacji frontowej piętro zostało oddzielone od parteru gzymsem działowym. Okna na piętrze zostały rozdzielone klasycystycznymi pilastrami. W środkowej osi elewacji od strony rynku znajduje się balkon z kutą w metalu balustradą. Kamienica wpisana jest do gminnej ewidencji zabytków. Obecnie (2026) zaniedbana, oczekuje na inwestora, który tchnąłby w nią nowe życie.

Figura Świętego Floriana

2026-03-29 16:50:26

Figura Świętego Floriana - patrona strażaków - znajduje się przy Remizie Ochotniczej Straży Pożarnej. Ufundowana została w w 2023 roku, w setną rocznicę powstania Ochotniczej Straży Pożarnej w Lipnie. Figura umieszczona jest na murowanym cokole gdzie dostrzec możemy tablicę z napisem pamiątkowym oraz godłem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP.

Puszcza Jodłowa

2026-03-15 13:59:36

Puszcza Jodłowa znajduje się na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Jest to unikatowy na skalę światową bór jodłowo-bukowy porastający Grzbiet Łysej Góry.

Figura Świętego Józefa

2026-01-29 07:15:41

Figura znajduje się przy skwerze Alfreda Majewskiego, niedaleko ulicy Zamkowej. Przedstawia świętego Józefa trzymającego Jezusa na prawym przedramieniu. W lewej ręce trzyma kwiat lilii, który jest jednym z jego atrybutów. Figura ufundowana została w 2000 roku przez wiernych z ulicy Zamkowej i Akcji Katolickiej w Baranowie Sandomierskim.

Pamięci profesora Alfreda Majewskiego

2026-01-29 07:14:41

Obelisk wraz z pamiątkową tablicą znajduje się na Skwerze im. Profesora Alfreda Majewskiego, tuż przed wjazdem na teren Zespołu Zamkowego. Jego odsłonięcie miało miejsce 29 maja 2022 roku, w 115-rocznicę jego urodzin.

Profesor Alfred Majewski żył w latach 1907-1998. Zasłynął jako odnowiciel i konserwator wielu zamków i pałaców. Należą do nich m.in. Zamek Królewski na Wawelu, pałac w Baranowie Sandomierskim, Krasiczynie, Wiśniczu, Niedzicy i Pieskowej Skale.

Pomnik Orła Piastowskiego

2026-01-29 07:04:27

Pomnik Orła Piastowskiego usytuowany jest na baranowskim Rynku. Jego odsłonięcie miało miejsce 11 listopada 2021 roku. Autorem projektu jest rzeźbiarz Stanisław Micek. Wykonany jest z brązu. W górnej części widoczny jest orzeł z rozpostartymi skrzydłami. Z przodu umieszczono tablicę z treścią aktu nadania praw miejskich przez króla Kazimierza Wielkiego w 1354 roku, natomiast z boku - tablicę pamiątkową oraz herb miasta.

Pomnik Żołnierzy 55 Poznańskiego Pułku Piechoty

2026-01-20 18:03:33

Pomnik usytuowany jest przed głównym wejściem do budynku Zespołu Szkół Technicznych – Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Lesznie, który od 6 października 2006 roku nosi imię 55 Poznańskiego Pułku Piechoty. Jego odsłonięcie miało miejsce 19 stycznia 2026 roku. Autorem pomnika jest artysta plastyk Ireneusz Daczka.

Koncepcja autora opiera się na formie otwartej księgi, symbolizującej wiedzę, pamięć i ciągłość historyczną. W lewym górnym rogu widoczna jest odznaka pamiątkowa 55 Poznańskiego Pułku Piechoty. Jest to sylwetka orła w dynamicznym ruchu, który zrywa łańcuchy zniewolenia. W fundamencie pomnika umieszczono - na wieczną chwałę żołnierzy, którzy chcieli wykonać niewykonalny rozkaz obrony Ojczyzny w 1939 roku - urnę z ziemią pobraną z pola bitwy nad Bzurą.

Makieta kompleksu zamkowego

2026-01-11 14:51:23

Makieta znajduje się na dziedzińcu podzamcza. Przedstawia zamek w całej okazałości oraz Maczugę Herkulesa. Z jednej strony widoczny jest Starykoń – herb szlachecki Szafrańców i Wielopolskich. Umieszczono na niej napisy w języku polskim, angielskim oraz alfabetem Braille'a.

Pałac Radziwiłłów

2026-01-06 16:48:08

Pałac Radziwiłłów wybudowany został w XX wieku, w okresie międzywojennym. Jest to neoklasycystyczna, piętrowa budowla zbudowana na planie prostokąta. Od strony północnej i południowej, w osi siedmioosiowych elewacji, wznoszą się monumentalne czterokolumnowe portyki. W elewacji frontowej do wejścia prowadzą wysokie półkoliste schody.

Pomnik Mikołaja Reja

2026-01-06 16:12:30

Pomnik Mikołaja Reja znajduje się na terenie parku przy muzeum. Historia pomnika sięga 1953 roku. Wtedy postawiono tam obelisk upamiętniający poetę. W latach osiemdziesiątych XX wieku na obelisku zamontowano popiersie Mikołaja Reja wykonane przez rzeźbiarkę Barbarę Zbrożynę. Fundatorem pomnika był Amerykanin, wykładowca na wydziale polonistyki Uniwersytetu Bleoomington - profesor James Sohnort.

Kopiec poświęcony pamięci lotników Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury

2026-01-05 11:06:44

Kopiec poświęcony pamięci lotników Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury znajduje się w ogrodach klasztoru podominikańskiego. Usypany został przez nauczycieli i uczniów Seminarium Mniejszego i Gimnazjum Męskiego w Sejnach w 1932 roku zaraz po katastrofie lotniczej w której zginęli lecąc do Pragi. Przetrwał do lat siedemdziesiątych XX wieku. Obecny kopiec został na nowo usypany. Znajduje się na nim maszt z flagą narodową, orzeł oraz tablica pamiątkowa ufundowana 20 września 1932 roku z pamiątkowym napisem i medalionem z podobizną lotników.

Dęby pamięci

2026-01-04 17:59:10

Dęby pamięci znajdują się przy klasztorze podominikańskim. Pierwsze z nich posadzone zostały w 2012 roku. Upamiętniają żołnierzy 24. Baonu KOP Sejny, którzy stracili życie w okresie II wojny światowej. Następne drzewka zostały dosadzane w późniejszym okresie. Przy każdym z nich znajduje się tablica pamiątkowa z opisem, którego z bohaterów wojennych upamiętniają.

Muzeum Kresów Rzeczypospolitej Obojga Narodów

2026-01-04 17:58:35

Muzeum Kresów Rzeczypospolitej Obojga Narodów znajduje się w murach XVII-wiecznego klasztoru podominikańskiego. Jego otwarcie miało miejsce w 2023 roku. Muzeum składa się z czterech wystaw stałych opartych na materiałach multimedialnych: "Historia Kresów Wschodnich", "Wielokulturowość Kresów Wschodnich", "Ludzie Kresów Wschodnich", "Mitologia Kresów Wschodnich".

Pomnik Powstania Sejneńskiego i Czynu Niepodległościowego

2026-01-04 17:57:58

Pomnik Powstania Sejneńskiego i Czynu Niepodległościowego odsłonięty został w 1999 roku, w 80-rocznicę powstania. Powstanie sejneńskie trwało pięć dni. Miało miejsce w dniach 23-28 sierpnia 1919 roku. Jego zwieńczeniem było przyłączenie spornego terytorium do II Rzeczypospolitej.

Grota Matki Boskiej

2026-01-04 17:57:14

Grota Matki Boskiej znajduje się przy kościele p.w. Świętej Anny. Ufundowana została w 1997 roku dzięki inicjatywie ks. Zenona Parakiewicza. Zbudowana jest z kamieni. Figura Matki Boskiej w biało- turkusowej szacie, z różańcem i krwawiącym sercem umieszczona jest we wnęce.

Dąb Papieski

2026-01-04 17:56:47

Dąb Papieski rośnie niedaleko Pomnika Ofiar Obławy Augustowskiej. Posadzony został 4 maja 2006 roku przez leśników Nadleśnictwa Pomorze. Wychodowany został z nasion Dębu "Chrobry", które poświęcone zostały przez Ojca Świętego Jana Pawła II.

Dolina Jasiołki - Wola Wyżna

2026-01-04 17:56:15

Dolina Jasiołki to malownicza część Jaśliskiego Parku Krajobrazowego położonego w Beskidzie Niskim. Jest to jeden z najbardziej dzikich i najmniej zaludnionych terenów w Polsce. W dolinie znajdują się dwa rezerwaty: Rezerwat „Źródliska Jasiołki” - największy rezerwat w polskiej części Karpat będący terenem dawnej, nieistniejącej już wsi Jasiel oraz Rezerwat „Przełom Jasiołki” - chroniący przełomowy odcinek rzeki pomiędzy górami Ostra i Piotruś.

Wędrując doliną Jasiołki napotkamy miejsce, gdzie niegdyś stała cerkiew zniszczona po 1945 roku. Obok cerkwiska dawny cmentarz łemkowski, na którym zachował się jeden nagrobek oraz cmentarz żołnierzy sowieckich poległych podczas walk o przełęcz Dukielską.

Cały czas poruszamy się pieszo lub rowerem (polecam) drogą, którą kupcy jadący z Węgier próbowali omijać komorę celną w Jaśliskach. Na małej polance natrafimy na pomnik upamiętniający Kurierów Beskidzkich AK bowiem przebiegała w tym terenie trasa kurierska „Jaga-Kora”. Jest to rekonstrukcja dawnego historycznego szlaku kurierskiego Komendy Głównej ZWZ Armii Krajowej biegnącego przez teren Pogórza i Beskidu Niskiego.

W najciekawszej części doliny stoi pomnik upamiętniający pomordowanych przez bandy UPA WOPistów. Kiedyś w tym miejscu stała strażnica WOP a obecnie utworzono tu miejsce biwakowe.

Pomnik upamiętniający miejsce mordu żołnierzy 24 Batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza "Sejny"

2026-01-04 17:52:38

Pomnik upamiętniający miejsce mordu żołnierzy 24 Batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza "Sejny" znajduje się przy kościele p.w. św. Anny. Jest to głaz z tablicą pamiątkową ufundowany w lipcu 2011 roku. Przy głazie znajduje się słup graniczny. Do mordu doszło 25 września 1939 roku. Pięciu żołnierzy KOP-u zostało zamordowanych przez Armię Sowiecką.

Mural poświęcony Immanuelowi Kantowi

2026-01-04 17:52:05

Mural poświęcony Immanuelowi Kantowi znajduje się na ścianie budynku przy zbiegu ulic Okrężnej i Lipowej. Powstał w 2024 roku, w 300-rocznicę urodzin filozofa. Immanuel Kant żył w latach 1724-1804. Niemal całe życie spędził w Królewcu, wyjeżdżał bardzo sporadycznie. Jednym z nielicznych miast, które odwiedził, była Gołdap.

Tężnia solankowa

2026-01-04 17:51:28

Tężnia solankowa wybudowana została w latach 2012-2014 na terenie Parku Zdrojowego, nad jeziorem Gołdap. Jest to obiekt o konstrukcji drewnianej o długości 220 metrów i wysokości 8 metrów. Zasilana jest solanką z podziemnego źródła Gołdap Zdrój 1, z głębokości 646 metrów. Solanka spływa po tarninie, parując pod wpływem słońca i wiatru. Mikroklimat wokół tężni charakteryzuje się dużą zawartością jodu, bromu, magnezu, wapnia, potasu, sodu i fluoru.

Grota Matki Boskiej

2025-12-31 17:46:08

Grota Matki Boskiej znajduje się przy Bazylice Najświętszego Serca Pana Jezusa. Zbudowana jest z kamieni polnych. Wewnątrz umieszczona jest figura Matki Boskiej w biało-turkusowej szacie.

Drewniana kapliczka słupowa z figurą św. Jana Nepomucena i krzyżem

2025-12-31 17:45:45

Drewniana kapliczka słupowa z figurą św. Jana Nepomucena i krzyżem znajduje się przy ul. 29 listopada. Postawiona została w 1918 roku na terenie osiedla Baraki. Upamiętnia odzyskanie przez Polskę niepodległości. Umieszczona jest na wysokim czworobocznym słupie rozszerzającym się ku dołowi. Po prawej stronie widzimy kapliczkę z rzeźbą św. Jana Nepomucena. Rzeźba powstała prawdopodobnie w 1968 roku.

Figura Matki Boskiej

2025-12-31 15:15:49

Figura Matki Boskiej znajduje się przy Sanatorium „Pałac na Wodzie”. Ufundowana została przez właściciela obiektu jako wotum ku czci Św. Jana Pawła II i bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Figura umieszczona jest na wysokim cokole w kształcie kolumny.

Pomnik Sybiraków

2025-12-31 15:15:18

Pomnik Sybiraków znajduje się przy Bazylice Najświętszego Serca Pana Jezusa. Jego odsłonięcie miało miejsce 19 czerwca 2022 roku. Powstał z inicjatywy Barbary Czartoszewskiej, wiceprezes Związku Sybiraków w Augustowie. Na pomniku umieszczono napis: Żyliśmy, byliśmy, obok krzyża oplecionego koroną cierniową. Pod epitafium znajdują się daty upamiętniające polskich zesłańców.

Cmentarz żołnierzy radzieckich

2025-12-30 11:10:39

Cmentarz żołnierzy radzieckich znajduje się w północno-zachodnim narożniku cmentarza parafialnego. W latach 1948-1949 złożono na nim ekshumowane szczątki 1509 żołnierzy radzieckich, poległych na terenie powiatu.

Pomnik upamiętniający Żydów

2025-12-30 11:10:05

Pomnik upamiętniający Żydów powstał w 1981 roku. Ufundowany został przez kilka rodzin żydowskich pochodzących z Augustowa, mieszkających w USA na miejscu dawnego cmentarza, który powstał około 1820 roku wraz z nowym cmentarzem dla pozostałych wyzwań.

Rzeźba i grająca ławeczka Marii Koterbskiej

2025-12-30 11:09:20

Rzeźba i grająca ławeczka Marii Koterbskiej znajduje się na punkcie widokowym na jezioro Necko, przy ścieżce spacerowej. Uroczyste odsłonięcie miało miejsce 9 lipca 2022 roku. Jest to obrotowa rzeźba legendy polskiej piosenki oraz ławeczka odgrywająca słynny utwór „Augustowskie noce” oraz tabliczka z fragmentem tekstu. Autorem rzeźby jest Grzegorz Łagowski. Maria Koterbska była szczególnie znana w latach 50. i 60. XX wieku. Zmarła w 2021 roku w wieku 96 lat.

Suwałki Arena

2025-12-28 20:49:31

Hala widowiskowo - sportowa „Suwałki Arena” oddana została do użytku 23 listopada 2019 roku. Może pomieścić 2165 widzów. Całkowita powierzchnia użytkowa to 6600 m². Hala o wysokości 12,8 m ma powierzchnię sportową wielkości 1745 m². Mieści się tam boisko do siatkówki, koszykówki oraz piłki ręcznej. Jest tam również sala treningowa o wysokości 8 m. Mecze rozgrywa tam drużyna siatkarzy klubu Ślepsk Malow Suwałki.

Dawna cerkiew prawosławna p.w. Zaśnięcia NMP. Obecnie kościół rzymskokatolicki p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa

2025-12-28 18:01:29

Klasycystyczna cerkiew prawosławna p.w. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Zbudowana w latach 1838-1840 według projektu Henryka Marconiego. Wzniesiona na planie krzyża greckiego, z kopułą główną usytuowaną na przecięciu naw. Wielokrotnie rozbudowywana. Od 1915 roku funkcjonuje jako kościół rzymskokatolicki p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Zalew Arkadia

2025-12-28 18:00:31

Zalew Arkadia powstał na początku XVIII wieku. Zasilany jest przez rzekę Czarna Hańcza. Obecnie spełnia funkcję rekreacyjną zarówno dla mieszkańców miasta jak i odwiedzających Suwałki turystów. Usytuowana jest tam plaża miejska ze strzeżonym kąpieliskiem. Są tam boiska do plażowej piłki siatkowej, skatepark, kawiarnia, liczne ścieżki rowerowe, piesze i wiele ławek do siedzenia tuż nad brzegiem wody. Jest to miejsce na którym odbywa się wiele imprez rekreacyjno-sportowych.

Willa Józefa Gallota

2025-12-28 17:59:52

Willa Józefa Gallota przy ul. Mościckiego 21

Willa Gallota została wybudowana w latach 20-tych XX wieku przez jednego z sosnowieckich przemysłowców w pobliżu nieistniejącej już cerkwi św. Mikołaja Cudotwórcy. Willa została zaprojektowana w stylu neoklasycystycznym z charakterystycznym portalem wejściowym nakrytym szerokim tarasem, podtrzymywanym przez cztery jońskie kolumny. Zaplanowana została na rzucie kwadratu wzbogaconego o ryzality w elewacji południowo-wschodniej i frontowej, północno-zachodniej. Ma prostą formę, kondygnacja parteru i 1 piętra jest oddzielona od części poddasza nieużytkowego szerokim, mocnym gzymsem, który jest w tej chwili jedynym elementem dekoracyjnym elewacji budynku.

Jeszcze do lat 80-tych XX wieku posiadała ozdobne, wysunięte parapety oraz nadproża, które jednak zostały usunięte w trakcie remontów i modernizacji obiektu na cele bankowe. Została również otynkowana tynkiem kiepskiej jakości w miejsce tynków terrazytowych, które były powszechnie stosowane w Sosnowcu na reprezentacyjnych budowlach. Od pewnego czasu, kiedy przestał w niej funkcjonować oddział banku, popada powoli w ruinę, jak większość sosnowieckich zabytków.

Płyta pamiątkowa Stanisława Makarskiego

2025-12-27 10:48:18

W tym miejscu w dniu 3 grudnia 1941 został powieszony przez katów hitlerowskich Stanisław Makarski, kolejarz bohater.

Dawny Pałac Ślubów przy ulicy 3 Maja

2025-12-27 10:45:39

Dawny Pałac Ślubów został zaprojektowany przez znanych katowickich architektów Henryka Buszkę i Aleksandra Frantę. Powstał w latach 1959-1965. Modernistyczna architektura pałacu przez lata była jedną z wizytówek Sosnowca, pokazywaną na pocztówkach z miasta, często ukazywaną w pracach o polskiej architekturze nowoczesnej w jednym rzędzie z najlepszymi realizacjami.

Budynek został zaprojektowany jako pawilon z głębokim parterowym podcieniem, co podkreślało jego lekkość i dynamikę. Wszystkie detale architektoniczne, w tym: szerokie, ażurowe schody z delikatnymi barierkami, taras przed schodami z zejściem na cztery strony, mały pawilon handlowy skryty pod budynkiem, stanowiący zarazem konstrukcję wsporczą całości, podziały okien i szerokość słupków ślusarki okiennej, rodzaj tynków, rzeźba na tarasie przedstawiająca parę zakochanych, napis „Pałac Ślubów” na pasie przy wejściu z delikatną czcionką, wszystko to było starannie zaprojektowane i współgrało ze sobą w prawdziwej harmonii jakiej można się spodziewać jedynie w najlepszych dziełach.

To był naprawdę projektowy majstersztyk. Czapki z głów. Wstawiłem archiwalne zdjęcie jako główne do tego artykułu, ponieważ po tej wybitnej architekturze nie pozostał już żaden ślad. Pałac nie miał szczęścia ani do późniejszych modernizacji, zmiany funkcji, ani też chyba do nowych właścicieli. Został poprzez kolejne modernizacje i remonty tak oszpecony, że trafił nawet na listę tzw. Makabryły, najgorszych realizacji.

Podobny budynek, według tego samego projektu architektów Henryka Buszko i Aleksandra Franty powstał również w Chorzowie. On również ucierpiał w trakcie kolejnych modernizacji, lecz o wiele mniej. Należy przyznać, że pierwotny projekt był bardziej formą rzeźbiarską niż utylitarną, jakiej można się spodziewać po budynkach urzędów czy biur. Jego funkcja była ściśle związana z formą, która ją podkreślała. Minimalizm środków wyrazu stworzył niepowtarzalną architekturę, która jednak nie sprostała zmianom funkcji i oczekiwań nowych użytkowników. A szkoda. Należy mieć nadzieję, że budynkowi kiedyś, w przyszłości, przywrócona zostanie pierwotna forma i Sosnowiec odzyska jedną z pereł, którą na razie stracił.

Baszta dawnej bramy parku zamkowego w Sielcu

2025-12-27 10:43:04

Pozostałość ogrodzenia dawnego parku zamkowego w Sielcu. Park był otoczony murem ceglano-kamiennym, w którym istniały bramy obramowane ozdobnymi basztami. Mur został zlikwidowany w latach 60-tych. Pozostały trzy baszty, z których do dnia dzisiejszego zachowała się jedna.

Budynki dawnego Warszawskiego Banku Handlowego przy ulicy Małachowskiego 3

2025-12-27 10:42:16

Z dostępnych materiałów archiwalnych nie wynika, kto zaprojektował budynek dawnego Warszawskiego Banku Handlowego. Prawdopodobnie był to architekt o nazwisku Kugor, ale nie ma co do tego pewności. Budynek został zaprojektowany w stylu neoklasycystycznym w 1908 roku. W roku 1923 powstał projekt rozbudowy o parterową część sąsiadującą z ulicą Małachowskiego, która miała pełnić funkcję sali operacyjnej. Obie części budynku połączono łącznikiem. Rozbudowa nawiązywała stylowo do pierwotnego budynku banku.

Cały zespół składa się z dwóch podstawowych brył. Budynek główny, dwukondygnacyjny z użytkowym poddaszem, jest w całości podpiwniczony. Bryła została zaprojektowana na rzucie w kształcie litery L. Wszystkie elewacje zostały ozdobione poziomymi boniowaniami. Elewacje, pierwotnie tynkowane tynkami terrazytowymi (z dodatkiem miki), mają porządek trójdzielny, horyzontalny. Masywny cokół zakończony gzymsem obiega wkoło całą bryłę budynku.

Kondygnacja parteru otrzymała pogrubione boniowanie (wysunięta ćwiartka cegły). Od kondygnacji pierwszego piętra parter został oddzielony fryzem ozdobionym liliami andegaweńskimi i rozetkami z liści dębu. Od góry fryz zakończony został wydatnym, trójdzielnym gzymsem. Kondygnacja pierwszego piętra otrzymała boniowanie w tynku, płytsze niż na kondygnacji parteru. Pierwsze piętro zostało zwieńczone trójdzielną belką obwodową obramowaną dwoma delikatnymi gzymsami, naśladującą formę architrawu, nad którą wznosi się bardzo ozdobna ściana kondygnacji poddasza użytkowego. Pole belki jest otynkowane, płaskie, pozbawione ozdób. Ponad belką/architrawem znajduje się fryz obejmujący zewnętrzną ścianę poddasza użytkowego zdobiony tryglifami z gutami, przekryty okapem wysuniętego na ok. 70 cm okapu dachu o nachyleniu ok. 20°. Północno-wschodni narożnik budynku jest parterowy, zakończony kwadratowym w rzucie tarasem obramowanym tralkami.Pawilon sali operacyjnej jest parterowy z płaskim dachem zasłoniętym balustradą z tralek dookoła budynku.

Wejście od strony Małachowskiego usytuowane zostało w ryzalicie zaopatrzonym w ozdobny portal z dwoma kolumnami zwieńczony łukiem, w którym umieszczono kartusz. Pierwotne, szlachetne tynki terrazytowe zostały niestety zamalowane farbami elewacyjnymi, które zmatowiły pierwotny efekt świecącej w słońcu miki.

Pomnik Nadania Tytułu Miasta Dzieci Świata

2025-12-26 20:26:08

Pomnik Nadania Tytułu Miasta Dzieci Świata jest symbolicznym miejscem upamiętniającym wyjątkowy moment w historii miasta. Tytuł ten został nadany Rabce dnia 1 czerwca 1996 roku przez Międzynarodową Kapitułę Orderu Uśmiechu, UNESCO i Wojewodę Nowosądeckiego podczas Pierwszego Światowego Zlotu Kawalerów Orderu Uśmiechu.

Bulwary nad Poniczanką

2025-12-26 15:48:59

Bulwary nad Poniczanką znajdują się poniżej Parku Zdrojowego i ciągną się wzdłuż rzeki. Są tam ścieżki dla pieszych i rowerowe, z których korzystają również rolkarze. Są boiska do gry w siatkówkę, ścianki wspinaczkowe, oczka wodne oraz wodospady. Spacerując po bulwarach, w każdej chwili można przysiąść i odpocząć na wielu znajdujących się tam ławeczkach.

Stary Stadion Zimowy przy ulicy Zamkowej

2025-12-26 15:48:14

Budynek został oddany do użytku 9 listopada 1968 roku. Projektantem obiektu był inż. Leopold Łukosz, konstruktorem obiektu był inż. Longin Wilamowski we współpracy z prof. Lipowiczem z Gdańska. Stadion zlokalizowano na obrzeżach Parku Sieleckiego tuż obok Zamku Sieleckiego. Kompleks zawierał szatnie, zaplecze socjalne, zaplecze prasowe, pomieszczenia administracyjne, wypożyczalnię sprzętu łyżwiarskiego oraz pomieszczenia techniczne z agregatami chłodzącymi. Na zewnątrz obiektu znajdowało się lodowisko otwarte, które było użytkowane jedynie w okresie zimowym.

Zadaszone lodowisko w Sosnowcu było trzecim takim obiektem w kraju po warszawskim Torwarze i lodowisku w Łodzi Na tafli sosnowieckiego lodowiska odbywały się różne imprezy, większość z nich to mecze ligowe sosnowieckiego GKS Zagłębie i zawody w jeździe figurowej na lodzie, ale najważniejsze, które przeszły do historii obiektu to: - Mistrzostwa Świata seniorów grupy B w hokeju na lodzie, - Mistrzostwa Świata juniorów U20 grupy B w hokeju na lodzie,, - Mistrzostwa Europy juniorów U18 grupy B w hokeju na lodzie. W 1985 roku Stadion Zimowy odwiedzili Lucella Santos i Ruben de Falco, bohaterowie serialu ,,Niewolnica Isaura”.

Kasa Chorych

2025-12-26 15:46:53

Budowę Powiatowej Kasy Chorych w Sosnowcu rozpoczęto 1 maja 1931 roku, ukończono 10 kwietnia 1933 roku. Projektantami budynku byli architekci: Jerzy Gelbard, Grzegorz Sigalin, Roman Sigalin i Witold Woyniewicz. Kierownikiem budowy został Jerzy Gelbard, a Witold Woyniewicz prowadził roboty budowlane i sprawował nadzór techniczny. Wszyscy oni byli architektami warszawskimi.

Na projekt budynku Kasy Chorych został ogłoszony konkurs architektoniczny, który rozstrzygnięto w dniach 22 i 23 maja 1930 roku. Przewodniczącym sądu konkursowego był Lech Niemojewski. W skład sądu konkursowego weszli również: dr Karol Ryder jako sekretarz oraz członkowie dr Kłuszyński, dr Kunicki, inż. TadeuszTelatycki, W. Krzyżanowski, drDziewulski, M Szabuniewicz, inż. Jan Zarzycki i Michał Wąsowicz. Zwycięski zespół otrzymał pierwszą nagrodę w konkursie i jego projekt został skierowany do realizacji.

Działka pod budynek została wytyczona na terenie hałd Towarzystwa Sosnowieckiego, które zostały rozparcelowane pod dzielnicę mieszkaniowo-administracyjno-kulturalną, w której miały się znaleźć m.in. budynki nowego ratusza miejskiego, Izby Przemysłowo-Handlowej, Poczty i Telegrafów, Powiatowej Kasy Chorych i Gimnazjum Państwowego Żeńskiego im. E. Plater. Oprócz wymienionych, na terenie tej nowej dzielnicy miały powstać kamienice czynszowe oraz osiedle ratuszowe, którego budowę zakończono już po II wojnie światowej. Autorem koncepcji tej centralnej dzielnicy Sosnowca był krakowski architekt i urbanista prof. Jan Rakowicz.

Budynek miał składać się z trzech części: Centrali Administracyjnej (budynek przy ul. 3 Maja), Zakładu Położniczego (budynek przy ul. Śmigielskiego) oraz Centralnego Zakładu Rozpoznawczo-Leczniczego (budynek niezrealizowany). Architektura budynków jest typowo modernistyczna, zwraca uwagę główne wejście od strony ul. 3 Maja umieszczone w dwukondygnacyjnym ryzalicie na tle czterokondygnacyjnej elewacji, obramione dwoma mocnymi pilastrami o obłym kształcie.Budynek przy ulicy Śmigielskiego posiada z kolei ciekawe wejście oraz dynamiczne, zakończone półokrągło balkony podkreślające jego południowo-zachodni narożnik.

Budynek przy ulicy 3 Maja został ostatnimi czasy wyremontowany i jego wygląd poprawił się, choć zmienił całkowicie swój charakter przez wprowadzenie nowych materiałów wykończeniowych na elewacjach, zupełnie odbiegających od pierwowzoru, którym były tynki terrazytowe (z dodatkiem miki). Zachowały się co prawda na drugim budynku, ale jego stan techniczny jest, w chwili obecnej, co najmniej zły.

Mała tężnia solankowa

2025-12-26 15:42:38

Przy jednej z głównych alejek parkowych wybudowana została mała tężnia solankowa. Wokół ustawiono ławeczki dla spacerowiczów, chcących wdychać jod. Tężnia ma formę okrągłą i jest wyposażona w system nawadniania solanką, która przygotowywana jest na miejscu w specjalnym zbiorniku.

Pomnik młodego Jana Kiepury

2025-12-26 15:41:53

Kim był Jan Kiepura, wiedzą chyba wszyscy sosnowiczanie. Tenor o międzynarodowej sławie, znany z wielu filmów muzycznych, które spopularyzowały jego postać. Urodził się w Sosnowcu 16 maja 1902 roku, zmarł 15 sierpnia 1966 roku w Harrison w USA, pochowany na cmentarzu powązkowskim w Warszawie w alei zasłużonych (grób 80/81).

Jego dom rodzinny stoi do tej pory przy ulicy Majowej 6 w Sosnowcu. Na domu tym wisi tablica pamiątkowa poświęcona jego pamięci. Pomnik w parku przedstawia pacholę stojące na klawiszach fortepianu. Klawisze są granitowe, pacholę z metalu. I wszystko byłoby pięknie i ładnie, gdyby owo pacholę stało frontem do nadchodzących spacerowiczów, jednak jest zwrócone do nadchodzących bokiem, więc mijając pomnik z prawej strony widzimy jedynie tył pacholęcia, mijając go z lewej możemy mu dopiero spojrzeć w oczy.

To samo tyczy się klawiszy na których stoi. Idąc z prawej strony, nie widzimy ich, a pojawiają się gdy mijamy pomnik z lewej. Jaki w tym jest sens? Jakby tego było mało, twarz młodego Kiepury jest nad wyraz dojrzała, by nie rzec, zaawansowana w latach.

Link do Wikipedii: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Kiepura

Pomnik Aleksego Bienia

2025-12-26 15:38:03

Pośrodku Parku Sieleckiego ustawiona została urokliwa rzeźba przedstawiająca prezydenta miasta Sosnowca pełniącego tę funkcję w latach 1925-28, Aleksego Bienia. Urodził się on 10 lipca 1894 roku w Nowej Wsi niedaleko Olkusza, zmarł 8 lipca 1977 roku w Sosnowcu, pochowany został w Będzinie na małobądzkim cmentarzu komunalnym. Człowiek ten od wczesnych lat młodości związany był z ruchem lewicowym PPS w Zagłębiu Dąbrowskim, któremu poświęcił całe swoje życie. Był posłem na Sejm II RP, II kadencji w latach 1928-30 i III kadencji w latach 1930-35 oraz na Sejm Ustawodawczy w roku 1947. Link do Wikipedii: https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksy_Bień

Pomnik upamiętniający miejsce śmierci Jakuba Jerzego Hojnego ps. „Leszek”

2025-12-26 15:36:00

Pomnik upamiętniający miejsce śmierci Jakuba Jerzego Hojnego ps. „Leszek” znajduje się przy deptaku prowadzącym od ul. Chopina do fontanny ze słoniami. Jakub Jerzy Hojny był żołnierzem 1 Pułku Strzelców Podhalańskich, Armii Krajowej Oddziału Partyzanckiego „Adama” por, Jana Stachyry. Zginął 8 stycznia 1945 roku. Pomnik upamiętnia również żołnierzy Oddziału Partyzanckiego „Adama” poległych w latach 1943-1944. Byli to: Władysław Fudro „Jeleń”, Sebastian Kuczaj „Kula”, Stanisław Luber „Indyk”, Jan Załubski „Hiszpan”.

Kamienica Troppauera i Pinkusa

2025-12-26 15:31:47

Kamienica mieszkalno-usługowa zlokalizowana przy zbiegu ulic Małachowskiego, Zwycięstwa i 3 Maja. Budowę rozpoczęto 27 grudnia 1936 roku i trwała ona do 29 grudnia 1938 roku. Budynek został zaprojektowany przez inż. Leona Karpa, który był również kierownikiem technicznym budowy, a wiodącym przedsiębiorcą wykonującym prace budowlane, był Hieronim Dobis. Pracami ciesielskimi kierował Jan Jüttner.

Pierwotny projekt przewidywał budowę kamienicy czterokondygnacyjnej z poddaszem, jednak w trakcie budowy projekt zmieniono, ponownie zatwierdzono i w końcowym efekcie powstała kamienica pięciokondygnacyjna z poddaszem. Działka pod budynek została wytyczona na terenie hałd Towarzystwa Sosnowieckiego, które zostały rozparcelowane pod dzielnicę mieszkaniowo-administracyjno-kulturalną, w której miały się znaleźć m.in. budynki nowego ratusza miejskiego, Izby Przemysłowo-Handlowej, Poczty i Telegrafów, Powiatowej Kasy Chorych i Gimnazjum Państwowego Żeńskiego im. E. Plater.

Oprócz wymienionych, na terenie tej nowej dzielnicy miały powstać kamienice czynszowe oraz osiedle ratuszowe, którego budowę zakończono już po II wojnie światowej. Autorem koncepcji tej centralnej dzielnicy Sosnowca był krakowski architekt i urbanista prof. Jan Rakowicz.

Na parterze kamienicy zaprojektowano dziewięć pomieszczeń przeznaczonych na sklepy i różne usługi oraz dwa pokoje mieszkalne. Na pierwszym, drugim oraz trzecim piętrze zaprojektowano po dwa mieszkania pięciopokojowe z kuchnią i jedno czteropokojowe z kuchnią. Na czwartym piętrze znalazły się trzy mieszkania, jedno trzypokojowe z kuchnią, jedno czteropokojowe z kuchnią i jedno dwupokojowe z kuchnią. Piętro piąte zajmowały cztery mieszkania, jedno trzypokojowe z kuchnią, dwa dwupokojowe z kuchnią oraz jedno jednopokojowe z kuchnią. Na poddaszu zaplanowano trzy mieszkania, jedno dwupokojowe z kuchnią i jedno jednopokojowe bez kuchni. Pomieszczenia parteru oraz wszystkich czterech pięter miały wysokość 320 cm, poddasze – 260 cm.

Budynek został wybudowany w wysokim standardzie, wyposażono go w dwie windy: osobową firmy St. Sowitsch oraz tzw. węglową firmy M. Gerad. Piece kuchenne z kafli berlińskich posiadały wbudowaną podkowę służącą do podgrzewania wody. Materiały użyte do wykończenia pomieszczeń mieszkalnych oraz klatki schodowej podkreślały luksus tej unikalnej w przestrzeni Sosnowca realizacji. Architektura kamienicy to czysty modernizm późnych lat 30-tych XX wieku.

Kształt działki w postaci trójkąta prostokątnego z zaokrąglonym wierzchołkiem od strony ul. 3 Maja wymusił na projektancie taką, a nie inną formę kamienicy, jednakże projekt samej elewacji, nadanie jej mocnych, dominujących kształtów horyzontalnych, zaokrąglenie frontowego narożnika oraz wyraźne odcięcie i cofnięcie dwóch górnych kondygnacji, nadały tej budowli czytelny, podobny do gdyńskiej architektury powstającej w tym samym okresie, charakter architektury okrętowej, o której tak obszernie rozpisują się historycy sztuki okresu modernizmu. To jeden z nielicznych, poza Gdynią, przykład tego nurtu modernizmu na ziemiach polskich.

Kamienica ostatnimi czasy przeszła renowację elewacji, przez co prezentuje się niezwykle okazale i jest, bez wątpienia perłą architektury nie tylko Sosnowca.

Mur, który zagrał w filmie „Mur”

2025-12-26 14:06:44

Ulica Staszica w dzielnicy Konstantynów jest w tej chwili miejscem powoli odchodzącym w zapomnienie i niebyt. Z dziewiętnastu kamienic, które stały w jej wschodniej pierzei, do dziś zachowało się sześć. Była to specyficzna ulica, gdyż po jej zachodniej stronie rozciągały się zabudowania dawnego Towarzystwa Zakładów Kotlarskich i Mechanicznych W.Fitzner&K.Gamper przemianowanych po wojnie na Fabrykę Kotłów Przemysłowych „FAKOP”, które były odgrodzone od ulicy wysokim ceglanym murem, stanowiącym jej zachodnią pierzeję. To ów tytułowy "Mur", wzdłuż którego do dziś kursuje tramwaj linii 24. Numer tej linii pozostał nie zmieniony od czasów przedwojennych.

Typowy krajobraz przemysłowych dzielnic Górnego Śląska i Zagłębia, fabryka sąsiadująca z zabudową mieszkaniową utkaną z kamienic o różnej wielkości, wysokości oraz jakości wykonania i estetyki. Taki typowy zagłębiowski architektoniczny patchwork. Kiepskiej jakości, ale jak malowniczy dla fotografów i filmowców! Z tego też powodu na Konstantynowie nakręcono sporo filmów, lecz jeden z nich jest na prawdę ważny, gdyż na jego kadrach zachowała się, choć nieco przerobiona na potrzeby planu filmowego, zabudowa pierzei wschodniej, która już nie istnieje.

Ten film realizowany był tutaj w roku 1980 przez amerykańską ekipę filmową pod wodzą znanego z realizacji tasiemcowego serialu typu opera mydlana - „Pogoda dla bogaczy” reżysera Roberta Markovitz’a, przy współudziale ze strony polskiej naprawdę wybitnego reżysera Jerzego Antczaka. W obsadzie filmu znaleźli się m.in. Rosanna Arquette i Tom Conti, o ile te nazwiska cokolwiek komuś mówią. Kilku polskich aktorów zagrało w tym „dziele” swoje życiowe role halabardników, m.in. Krzysztofa Pieczyńskiego ubrano w mundur żołnierza niemieckiego i przechadzał się w nim po ulicach getta. Podobne epizodyczne role zagrali również Janusz Dziubiński, Józef Grzeszczak, Jerzy Moes, Szymon Szurmiej i Elżbieta Zającówna. Ponieważ nie znaleźli się w głównej obsadzie filmu, ich nazwiska nie pojawiają się w napisach.

Mniejsza o aktorów, reżyserów i cały anturaż tego wydarzenia. Ważne są kadry, na których uwieczniono nieistniejący już Sosnowiec. Dla chcących zagłębić się bardziej w temat pozostawiam linki do materiału, z którego korzystałem: https://cyfrowa.tvp.pl/video/sztuki-audiowizualne,mur,59718821 – film dokumentalny z planu zdjęciowego zrealizowany przez O. Wieczorka; zdjęcia A. Lipowski, H. Krzemiński; montaż Z. Duś; dźwięk M. Bogacki. Warto wsłuchać się w narrację wypowiadających się w tym dokumencie Jerzego Antczaka oraz Wilhelma Hollendra, kierownika filmu, jak napisano w opisie do tego materiału. Aromat czasów schyłkowego Gierka unosi się w powietrzu niczym kadzidło w kościele.

Chciałem odnaleźć film „Mur” (The Wall) gdzieś w czeluściach Internetu, ale gdzieś zaginął, zapodział się, przepadł, nie ma. Jedynym świadkiem tamtych wydarzeń jest ten dokumentalny film zrekonstruowany i zachowany dla potomności.

Budynek II Liceum Ogólnokształcącego im. E. Plater

2025-12-24 11:35:31

Budynek powstał w latach 1934-36 według projektu inż. R. Witkowskiego z roku 1931. W trakcie realizacji obiektu podjęto decyzję o rozbudowie północno-wschodniego skrzydła o salę gimnastyczną i aulę. Projekt zmian wykonał inż. Tadeusz Rudzki.

Budynek, od początku swojego istnienia, był siedzibą Państwowego Gimnazjum im. E. Plater. Wcześniej szkoła nosiła inne nazwy. W początkowym okresie istnienia było to Gimnazjum Państwowe Żeńskie Emilii Plater, w ramach którego funkcjonowały: 7-klasowa prywatna szkoła żeńska – 1908 r., 7-klasowa szkoła handlowa – 1910 r., 8-klasowe Gimnazjum Żeńskie Polskiej Macierzy Szkolnej – 1917/18 i na koniec, już w nowym budynku, Gimnazjum Państwowe im. E. Plater – od 1934 r.

W latach powojennych szkołę przekształcono na II Liceum Ogólnokształcące im. E. Plater. Działkę o powierzchni 5482,18 m2 pozyskało pod budowę Towarzystwo Polskiej Macierzy Szkolnej i przekazało w roku 1930 Kołu Opieki, działającemu przy Gimnazjum. Kierownictwo nad realizacją całości inwestycji przejął w 1931 roku inż. Tadeusz Rudzki.

Elewacja frontowa budynku, południowo-wschodnia, od strony rzeki Przemszy, jest podzielona na trzy części. Dwie pierwsze, 6-osiowa niższa oraz 4-osiowa wyższa, tworzą jeden ciąg elewacji zakończony zryzalitowaną w stosunku do nich 3-osiową bryłą auli i sali gimnastycznej. Budynek na całym obwodzie posiada cokół, na którym wsparte są lizeny międzyokienne, biegnące do poziomu okapu. Dach jest płaski zakończony gzymsem okapowym. W południowo-wschodnim narożniku budynku zlokalizowano główne wejście. Budynek został wpisany do Gminnego Rejestru Zabytków Nieruchomych.

Zespół zabudowy osiedla robotniczego dawnej przędzalni czesankowej Schöna

2025-12-24 11:32:40

Przy ulicy Chemicznej znajduje się zespół budynków dawnego osiedla robotniczego wybudowanego przez rodzinę Schönów, przybyłych do Sosnowca z Saksoni, dla pracowników wybudowanej przez Ernsta Schöna przędzalni czesankowej. Zespół ten powstawał etapami.

W latach 80-tych XIX wieku wybudowano pierwsze budynki drewniane, jednakże już niedługo rozpoczęto budowę trzykondygnacyjnych budynków murowanych, które zostały zaprojektowane, podobnie jak budynki przędzalni, przez Józefa Pomian-Pomianowskiego. Osiedle składa się z siedmiu budynków, z których cztery zlokalizowane są wzdłuż ulicy Chemicznej, a pozostałe trzy na zakończeniu całości zespołu, w luźnej formie.

W budynkach znalazły się mieszkania o, jak na tamte czasy, wysokim standardzie. W ramach osiedla funkcjonowało ambulatorium. W jednym z budynków, ponoć było mieszkanie Ernsta Schöna, które zajmował do czasu wybudowania opodal swego pałacu. Na osiedlu tym mieszkał również prokurent przędzalni.

Budynki, jak na osiedle robotnicze, posiadają bogaty wystrój, choć ogranicza się on do prostych form ceglanych gzymsów, wysuniętych parapetów i łukowych nadproży. Budynki ozdobione są również kamienno-ceglanym cokołem wykonanym z tutejszego wapienia. Do dziś zachowały się prawie nietknięte klatki schodowe i część stolarki okiennej i drzwiowej.

Kamienica przy ulicy Kocjana 3

2025-12-24 11:30:31

Ostatnia chwila by zobaczyć ten obiekt. Kamienica jest już niezamieszkała i zabezpieczona przed dostępem. Stanowi przykład „lichej” zabudowy tej dzielnicy z końca XIX/ początków XX wieku. Jest to budynek pozbawiony oficyn mieszkalnych. Przy podwórzu znajdowały się niegdyś komórki lokatorskie oraz wychodki. Mieszkania były dwupokojowe (pokój z przechodnią kuchnią), po dwa na kondygnacji, dostępne z klatki schodowej, na którą wchodziło się z bramy.

Kamienica do końca lat 70-tych nie była tynkowana. Posiadała elewację ceglaną bez ozdób, gzymsów i ceglanych nadproży. Prosta bryła była wynikiem oszczędności zarówno w materiałach jak i rozwiązaniach funkcjonalnych. Wynikało to z zasobności lokatorów, dla których została wybudowana.

Zarówno podwórze kamienicy jak i cała ulica Kocjana są wybrukowane kocimi łbami. Jeśli chodzi o ulicę Kocjana, jest to chyba jedna z ostatnich ulic w Polsce pokryta tego rodzaju brukiem. Z tego względu kilku znanych reżyserów wybrało ją swego czasu na miejsce zdjęć do swych produkcji.

Zespół kamienic przy ulicy Robotniczej 1/I-VIII

2025-12-24 11:28:46

Zespół ośmiu zabytkowych kamienic z końca XIX/ początków XX wieku zlokalizowanych przy ulicy Robotniczej pod wspólnym numerem 1. Są to kamienice o różnej wielkości i wysokości położone wokół wspólnego podwórza w kształcie litery L. Najciekawszą wśród nich jest kamienica oznaczona numerem VI zamykająca podwórze od strony wschodniej. Posiada rozbudowany osiowy ryzalit w postaci trzykondygnacyjnego tarasu ogrodowego. Ogród już, niestety, nie istnieje. Na podwórzu kamienic zachował się oryginalny bruk z kocich łbów. Tak nazywano bruk wykonany z kamienia wapiennego nieprzycinanego, który pod wpływem użytkowania ścierał się i uzyskiwał gładką strukturę powierzchni, stąd nazwa kocie łby. Podobne nawierzchnie można zobaczyć w kamienicy przy ul. Fitznera – Konrada Gampera 6.

Kamienica przy ulicy Wilhelma Fitznera–Konrada Gampera 6

2025-12-24 11:27:04

Zabytkowa kamienica czynszowa z końca XIX/ początków XX wieku przeznaczona była dla robotników huty Katarzyna zlokalizowanej około 200 metrów dalej. Frontowa część kamienicy przylegała do ulicy, a jej oficyna w kształcie litery L otaczała wewnętrzne podwórze. Kamienica została wybudowana w ciągu pierzei podobnych obiektów, z których kilka już zostało wyburzonych.

Lokalizacja tej kamienicy w zwartej zabudowie spowodowała, że sąsiednie budynki oraz podwórza graniczyły ze sobą konstrukcyjne oraz funkcjonalnie. Można było przechodzić z jednego podwórza na drugie, nie wychodząc na ulicę. Na podwórzu kamienicy zachował się oryginalny bruk z kocich łbów. Tak nazywano bruk wykonany z kamienia wapiennego nieprzycinanego, który pod wpływem użytkowania ścierał się i uzyskiwał gładką strukturę powierzchni, stąd nazwa kocie łby.

Hałda huty Katarzyna (nieistniejąca)

2025-12-24 11:25:14

Nieistniejąca już hałda huty Katarzyna górowała na miastem w miejscu, gdzie dziś znajduje się centrum handlowe Plejada. Jej wysokość sięgała 80 m i była widoczna w zasadzie z każdego punktu miasta. Hałda była składowiskiem żużla wielkopiecowego z pobliskiej huty. Jej teren był ogrodzony i strzeżony. Żużel był transportowany na hałdę z huty specjalną kolejką wąskotorową, której tory kończyły się na wierzchołku hałdy.

Dawny budynek Towarzystwa Zakładów Kotlarskich i Mechanicznych W.Fitzner&K.Gamper

2025-12-24 11:24:06

Wybudowany w końcu XIX wieku lub w pierwszych latach XX wieku biurowiec Towarzystwa Zakładów Kotlarskich i Mechanicznych W.Fitzner&K.Gamper stanowi piękny przykład architektury utylitarnej pierwszych lat istnienia Sosnowca. Ceglana bryła o czterech kondygnacjach nadziemnych wpisana w działkę o ostrych obrysach sąsiadującą bezpośrednio z linią kolei warszawsko-wiedeńskiej, do dziś stanowi okazały obiekt niepoddający się zębowi czasu.